Thứ Ba, 28 tháng 12, 2021

Quan-niệm gia-đình và tổ-chức gia-đình

Bát Phong Chẳng Động: Được, Mất, Hơn, Thua, Chê, Khen, Thịnh, Suy, đều không mảy may tác-động đến Tâm.

Hy-vọng để mà sống, cố-gắng để vươn lên, học để làm người có ích. Tinh-thần Phật-Giáo giống như tấm lòng của Mẹ Đất, chịu đựng bao sức nặng và lỗi-lầm của nhân-loại mà không hề than-van, oán trách, vẫn đem đến cho đời niềm vui và sức sống.

Biển động tiếng triều vọng Phổ-Môn

Chín hoa sen trắng hiện hài đồng

Cành dương một giọt mưa cam-lộ

Giao rắc mùa Xuân khắp núi sông.

 (Thơ tán thán Mẹ Hiền Quán-Thế-Âm)

Con người sống vì sự can-đảm, vì danh-dự và vì niềm tin của mình.

Và dưới đây là bản dịch của một người vô-danh chúng tôi tinh-cờ đọc được trong một quyển tập-san mà chúng tôi sưu-tầm và giữ từ mấy chục năm qua:

                                         NẾU...

Nếu trong lúc mọi người hốt-hoảng

Con thản-nhiên không chút kinh-hoàng

Nếu con không chút hoang-mang

Người càng ngờ-vực con càng tự-tin.

 

Nếu chờ-đợi không phiền không giận

Nếu bị lừa con vẫn thẳng-ngay

Ghen-ghét không biết mảy-may

Cũng không kiêu-ngạo “ta đây” hơn người

 

Nếu suy-nghĩ những cười do dự

Vẫn mơ-màng tư-lự thời không

Suốt đời thất-bại thành-công

Xem như không đáng bận lòng mày râu

 

Nếu không giận thấy câu mình nói

Bị người đem thay-đổi đặt bầy

Cơ-đồ tan vỡ phút giây

Cũng không nao-núng đắp xây lại liền.

 

Nếu dám vất bạc tiền lương bổng

Đánh một bàn túi rỗng như chơi

Ra đi lập lại cuộc đời

Không hề to nhỏ nửa lời tiếc than

 

Nếu luyện đủ tâm-can nhuệ-khí

Để bền gan quyết chí đến cùng

Thịt tan xương nát mặc lòng

Gian-nan lao-khổ không chùng, không lay.

 

Nếu không ngại bùn lầy nước đọng

Nếu quyền cao chức trọng không kiêu

Mọi người ai cũng kính yêu

Bạn thù đều khó làm xiêu lòng vàng.

 

Nếu con chẳng khinh thường ngay thẳng

Mỗi phút giây mới lắng câu lao

Dù không chức trọng quyền cao

Cũng không thẹn mặt anh-hào nam-nhi.

 

Cuộc đời trong giây lát, tận cùng hoá ra không

Đời không như cát bụi, lẫm-liệt lúc đầu xanh

Đời mục nát hôi tanh, không khác chi cát bụi!

 

Chúng tôi cũng xin mạn phép thêm một chút ý-kiến liên-quan đến gia-đình và vai trò của nó trong cuộc sống lưu-vong nơi đất nước Hoa-Kỳ này vì chúng tôi đang trực-tiếp sống tại đây và có những nhận-xét tương-đối thiết-thực.

Quan-niệm gia-đình và tổ-chức gia-đình

Quan-niệm gia-đình và tổ-chức Đông và Tây khó gặp nhau lắm, và sau này con cháu chúng ta sẽ bị ảnh-hưởng rất nhiều bởi quan-niệm gia-đình theo lối sống Tây-Phương. Chúng sẽ sống không nhiều thì ít theo lối Tây-Phương, bởi vì nhập-gia tuỳ tục, nhập-giang tuỳ khúc, chúng sống, lớn lên và trưởng-thành trong môi-trường Tây-Phương thì sẽ bị chi-phối nhiều hơn.

Có một người quen đã nói với chúng tôi cách đây không lâu là anh ta đã mất hết con rồi. Chúng tôi nghĩ là các con của anh ta bị một tai-nạn thảm-khốc nào đó, nhưng anh ta nói đâu có phải chết hết đâu, còn sống nhăn răng cả, nhưng chúng không còn là con anh ta nữa. Từ khi chúng lậm nếp sống Mỹ vào người, tự chúng tìm môn học, tự chúng đi làm, và tự chúng sống theo ý-thích của chúng, không ai khuyên bảo được điều gì. Nói tới chúng, hay tính giơ tay dọa đánh chúng theo quan-niệm “thương cho vọt ghét cho chơi”, thì chúng sẵn-sàng gọi 911 cho cảnh-sát đến bắt cha mẹ đem bỏ tù! Ôi! Cuộc sống tại Hoa-Kỳ, một nước văn-minh tận cùng, lại mọi-rợ vô cùng!!!

Tuy nhiên, chúng tôi vẫn viết ra đây những gì cần phải viết để cho con cháu của chúng tôi đọc và so-sánh, còn chúng có nghe theo hay không lại là tuỳ thuộc ở chúng. Dậy cho chúng từ đầu tới chót, học ăn học nói, học gói học mở, ăn trông nồi ngồi trông hướng. Bổn-phận của bậc cha mẹ là như vậy đó, không thể không có được. Gia-đình là mẫu mực của xã-hội. Mỗi một gia-đình là một xã-hội nhỏ, mà người cầm-quyền là bậc cha mẹ, không phải là để làm khó dễ cho con cái mà chỉ để hướng-dẫn cho con cái mình nên người. Vì thế, trước hết và trên hết, con cái phải biết hiếu-thảo và vâng lời cha mẹ, vì cha mẹ không bao giờ xúi con cái mình làm điều chi xằng bậy cả. Cha mẹ chỉ muốn cho con cái nên người, vì lẽ đó phải biết tôn-ti trật-tự, cha mẹ là cha mẹ, con cái là con cái, không được lờn mặt như một số gia-đình Tây-Phương thường vấp phải. Lễ-nghi vẫn rất quan-trọng trong đời sống gia-đình.

Thí-dụ như con cái khi ngồi vào bàn ăn thì nên mời cha mẹ mình ăn trước khi cầm đũa, cũng như khi ăn xong thì xin phép trước khi đứng lên, vì đó là phép lịch-sự tối-thiểu của con người trẻ tuổi trước bậc sinh-thành ra mình, chứ không phải là chuyện gì hủ-lậu mà không làm được. Không có gì là mất mặt hay là làm tổn đến thanh-danh của người con cả. Cha mẹ ai cũng có những lúc bất-công với con cái - vợ chồng với nhau cũng vậy - nhưng chúng tôi nghĩ dậy con thà mắc lỗi về nghiêm còn hơn là mắc lỗi về khoan. Lẽ tất nhiên, khi cha mẹ dậy-dỗ con cái, họ không mong là con cái trả ơn họ, vì sau này con cái họ sẽ bận-rộn với chính con cái của chúng, và chữ HIẾU cũng khó trả lắm.

Tuy nhiên, khi giáo-dục con cái theo truyền-thống Việt-Nam, thì làm như là ta đã gài vào trong đầu óc của những người trẻ tuổi là thế nào sau này họ cũng sẽ trả chữ HIẾU cho bậc cha mẹ của họ, và cho tới giờ này thì một số lớn tuổi trẻ đã làm được điều đó. Gia-đình tạo một mối liên-hệ giữa các bậc cha mẹ và con cái, giữa các anh chị em cùng trong một nhà, nó có một cái gì tôn-ti trật-tự khác với các gia-đình Tây-Phương. Thêm vào đó, bây giờ sống tại nước Hoa-Kỳ này, các bậc cha mẹ nên cố-gắng duy-trì văn-hoá và nguồn-gốc tổ-tiên. Cha mẹ lẫn con cái không còn sống trên quê-hương yêu-dấu đang bị Cộng-sản chà đạp, cả cha mẹ lẫn con cái phải trau-dồi và cập-nhật-hoá văn-hoá Việt-Nam nếu muốn con cái mình sau này không quên nguồn-gốc Tổ-Tiên.

Điều tiên-quyết là phải dậy cho con cái đọc, viết và nói rành-rẽ tiếng Việt-Nam, là tiếng mẹ đẻ của chúng, và liên-tục như vậy từ đời này qua đời khác, chứ đừng bao giờ quên nguồn-gốc của gia-đình chúng ta là Việt-Nam, Việt-Nam, Việt-Nam, Tổ-Quốc Việt-Nam yêu-dấu muôn thuở.          

Đơn-vị nhỏ nhất, mạnh nhất và bền-bỉ nhất trong tất-cả các nhóm, các khối, các xã-hội đều là gia-đình. Trong một ngôi nhà, cha mẹ, con cái, anh chị em, vợ chồng có những liên-lạc mật-thiết với nhau. Mọi người trong gia-đình sống để giúp, nâng-đỡ và bảo-vệ lẫn nhau. Đây là lý-do tại sao từ thời xa xưa tất-cả các quốc-gia đều tôn-trọng ý-nghĩa của gia-đình. Cho đến bây giờ, quan-niệm gia-đình hơi thay-đổi. Theo như quan-niệm Tây-Phương, khi con cái đã trưởng-thành tức là đã tới 18 tuổi, con cái có quyền rời khỏi mái ấm gia-đình để ra ở riêng, và bậc cha mẹ còn khuyến-khích chúng ra ở riêng nữa, nhưng người Việt-Nam chúng ta thì hãy còn hơi khác họ, là vì đa-số con cái còn ở nhà ít nhất cho đến khi lập gia-đình riêng.

Có một số trường-hợp ngay sau khi lập gia-đình, con cái cũng vẫn còn ở với cha mẹ. Có thể họ nghĩ là sự có mặt của bậc cha mẹ trong tiểu gia-đình của họ là cần-thiết chăng? Có thể họ nghĩ rằng bậc cha mẹ sẽ giúp họ được một mức đức-độ nào đó chăng? Có thể họ cho rằng bậc cha mẹ sẽ hướng-dẫn họ có tài có đức thêm chăng? Có thể họ cần sự có mặt của cha mẹ bởi vì họ muốn có những tấm gương tốt trước mặt họ chăng? Có thể họ cho là giá-trị con người không phải ở chỗ giàu sang phú-quý mà là chỗ đức-hạnh tài-năng, và họ cần bậc cha mẹ để noi gương các bậc này chăng? Thật vậy, giàu sang phú-quý chỉ là bề ngoài, mà tinh-thần mới là bề trong. Chúng tôi nghĩ: Đời sống vật-chất thì nên dưới mức trung-bình, còn đời sống tinh-thần thì nên trên mức ấy, có như thế thì cuộc sống mới thanh-nhàn, chứ nếu ta cứ chạy đua theo vật-chất thì cuộc đời chúng ta còn gì để nói nữa. Ý-nghĩ này của chúng tôi cũng không có khác xa lời dậy bảo của Cha và là Thày chúng tôi đã nói vào thời-điểm cách đây trên 50 năm.

 Thời-gian sẽ trả lời những thắc mắc nếu có liên-quan tới gia-đình, tuy-nhiên chúng tôi chỉ muốn ghi vào đây những cảm-nghĩ của chúng tôi để sau này các con, các cháu khi ngồi ôn lại những kỷ-niệm cũ sẽ hiểu được rằng tất-cả những gì chúng tôi đã và đang làm là dành cho chúng chứ không cho bất-cứ một ai ngoài giòng họ cả, và tất-cả tình thương yêu của chúng tôi là dành cho gia-đình, vì gia-đình là trên hết. Vạn sự qua như mây khói, chỉ có tình thương của cha mẹ dành cho con cái là bền-bỉ. Và trong sự dậy dỗ con cái, trong tình thương dành cho con cái, thỉnh-thoảng có những việc mình không thích mà vẫn phải làm, chỉ mong sao con cái hiểu cho cha mẹ là vì con cái mà cha mẹ làm những chuyện đó mà thôi chứ không mong cầu gì khác cả. Bây giờ có thể con cái chưa hiểu và trách móc cha mẹ, nhưng sau này, khi chúng lớn nữa, có con cái riêng, có trách-nhiệm nặng-nề, chúng sẽ hiểu được tại sao lúc bấy giờ cha mẹ mình lại làm như vậy. Chỉ sợ lúc đó cha mẹ mình đã khuất núi rồi, có tiếc nuối lắm cũng chẳng làm gì được ngoại trừ câu nói bắt đầu bằng hai chữ:”PHẢI CHI...”

Con cái phải nhớ rằng cuộc sống không dễ như chúng tưởng, và chúng muốn làm gì thì làm. Nó khó lắm. Chúng phải ý-thức được là:

Cuộc sống không phải là một cái thang cho ta leo mà là một bánh xe, mà những cây căm không cây nào dài hơn cây nào, bởi vì bánh xe quay tròn. Có bốn giai-đoạn trong cuộc sống của mỗi con người. Ở giai-đoạn thứ nhất, ta còn là học-trò. Giai-đoạn thứ hai là thời-gian lo toan cho gia-đình, thời-gian để làm tròn trách-nhiệm đối với gia-đình, thời-gian để dấn thân và bươn chải vào những công-việc nhọc-nhằn. Khi con cái của ta đã sẵn-sàng để đứng ra nắm lấy trách-nhiệm của chính bản-thân chúng cho gia-đình thì đó là giai-đoạn thứ ba; đó chính là thời-gian mà ta buông thả, thời-gian rút lui ra khỏi những gì mà ta còn ưu-tư bởi vì chúng là những vật-chất cần-thiết cho đời sống. Trong giai-đoạn thứ tư ta tìm được sự chấp-nhận, sự thanh-thản, sự hài-lòng, chân hạnh-phúc, trước khi ta vĩnh-viễn nhắm mắt xuôi tay đi vào hư-vô.

Lê Hoàng Ân