Chăm sóc người thân sa sút trí tuệ không chỉ là hành trình yêu thương mà còn là thử thách kéo dài, dễ khiến người chăm sóc rơi vào căng thẳng, kiệt sức, thậm chí trầm cảm. Đằng sau mỗi bệnh nhân là một người đang gồng mình chịu áp lực cả thể chất lẫn tinh thần, rất cần được thấu hiểu và hỗ trợ kịp thời.
Khi người cao tuổi bắt đầu quên những việc quen thuộc, thường xuyên hỏi lại hoặc có thay đổi về tính cách, nhiều gia đình vẫn cho rằng đó là biểu hiện bình thường của tuổi già. Chỉ khi các dấu hiệu trở nên rõ ràng, họ mới nhận ra người thân có thể đã mắc sa sút trí tuệ. Số liệu cập nhật năm 2026 cho thấy Việt Nam có khoảng 600.000 người sống chung với bệnh này, chiếm khoảng 4,5% dân số trên 60 tuổi, và con số tiếp tục tăng nhanh theo quá trình già hóa dân số. Phía sau mỗi bệnh nhân là một người chăm sóc đang chịu áp lực lớn cả về thể chất lẫn tinh thần, rất cần được quan tâm và hỗ trợ đúng mức.
Đã có hơn ba năm chăm sóc mẹ mắc sa sút trí tuệ chị H chia sẻ ban đầu mẹ chị chỉ quên những việc nhỏ, nhưng lâu ngày bà không còn nhận ra con cái. Thậm chí có vài lần bà đã bỏ nhà đi giữa đêm. Việc chăm sóc người nhà mắc sa sút trí tuệ khiến chị nhiều lúc trong trạng thái "căng như dây đàn". Thế nhưng điều làm chị H suy sụp hơn là tình trạng của mẹ ngày càng nặng.
Một trường hợp khác, anh T đang chăm sóc vợ mắc sa sút trí tuệ giai đoạn trung bình. Do không tìm được giúp việc anh phải nghỉ việc để ở nhà toàn thời gian. "Mỗi ngày là một thử thách. Vợ tôi có lúc không nhận ra chồng, có lúc hoảng loạn, la hét. Tôi gần như không có thời gian cho bản thân. Sau một thời gian dài, anh T bắt đầu có dấu hiệu giảm hứng thú với mọi thứ, mất ngủ, chán ăn, luôn trong trạng thái uể oải.
Theo các chuyên gia, chăm sóc người mắc sa sút trí tuệ là một trong những hình thức chăm sóc dài hạn gây căng thẳng cao nhất. Khác với nhiều bệnh lý khác, sa sút trí tuệ không chỉ làm suy giảm trí nhớ mà còn gây thay đổi hành vi, cảm xúc và khả năng tự chăm sóc hàng ngày của người bệnh.
Người chăm sóc thường phải đối mặt với "gánh nặng kép" về cả thể chất lẫn tinh thần. Họ không chỉ hỗ trợ các hoạt động sinh hoạt cơ bản như ăn uống, vệ sinh cá nhân mà còn phải xử lý những rối loạn hành vi khó lường như kích động, hoang tưởng hay đi lang thang của bệnh nhân.
Cảm giác cô đơn và không được thấu hiểu là một trong những yếu tố làm trầm trọng thêm stress ở người chăm sóc. Khi không có nơi chia sẻ, cảm xúc tiêu cực dễ tích tụ, lâu dần dẫn đến rối loạn tâm lý". Nhiều người chăm sóc không nhận ra mình đang bị stress hoặc trầm cảm, thường nghĩ rằng mệt mỏi, cáu gắt là điều "bình thường". Tuy nhiên, các chuyên gia khuyến cáo cần lưu ý một số dấu hiệu cảnh báo: mất ngủ kéo dài, dễ cáu gắt vô cớ, cảm giác kiệt sức triền miên, mất hứng thú với những hoạt động từng yêu thích, chán ăn hoặc ăn quá nhiều, cùng cảm giác tội lỗi hoặc vô vọng.
"Đây không phải là dấu hiệu yếu đuối, mà là phản ứng tự nhiên của cơ thể trước áp lực kéo dài. Nếu không được can thiệp kịp thời, tình trạng có thể tiến triển thành trầm cảm. Đặc biệt, khi xuất hiện suy nghĩ tiêu cực hoặc muốn "buông xuôi", người chăm sóc cần tìm đến hỗ trợ y tế ngay lập tức.
